تبلیغات
سیناپس - تکامل زیستی انسان از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه۱
جمعه 30 فروردین 1387  07:04 ق.ظ    ویرایش: دوشنبه 2 اردیبهشت 1387 05:04 ق.ظ

 

موضوع تحقیق:

تکامل زیستی انسان از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

نام محقق:

سید حسین شعبانی

مقدمه

«قرآن کتابی مبارک و بلند مرتبه است که بر تو نازل کردیمتا امت در آیاتش تفکر کنند»(ص-29)

علوم اسلامی نه تنها از پیشوایان دین به جهانیان رسیده است،بلکه قرآن که یک کتاب آسمانی صحیح و بدون تحریف می باشد ، دارای علوم متعدّد و حقایق مختلف است که مع الأسف تاکنون استفاده ی کاملی از آن نشده است.

مقدمه

«قرآن کتابی مبارک و بلند مرتبه است که بر تو نازل کردیمتا امت در آیاتش تفکر کنند»(ص-29)

علوم اسلامی نه تنها از پیشوایان دین به جهانیان رسیده است،بلکه قرآن که یک کتاب آسمانی صحیح و بدون تحریف می باشد ، دارای علوم متعدّد و حقایق مختلف است که مع الأسف تاکنون استفاده ی کاملی از آن نشده است.

درست است که قرآن از نظر تجویدی و قرائت و لغت و معانی ،مورد استفاده ی مسلمانان واقع شده، لکن آیات قرآنی از هر نظر منبع علوم است،مورد تحقیق کامل قرار نگرفته است.

قرآن مارا به تفکّر در آفرینش آسمانها و زمین و ستارگان و کوهها و اقطار زمین امرنموده؛ قرآن همچنین مارا به تفکّر در آغازآفرینش امر نموده و می فرمایددر زمین سیر کنید پس نظر کنید در اینکه خداوند آفرینش را چگونه آغاز کرده است»(عنکبوت/ 20)

آری،کانت،دکارت،کپرنیک،گالیله،لاپلاس و دیگر دانشمندان عالم در مورد سرآغاز خلقت مطالبی گفنه اند و هر یک از آنها نظراتی در مورد آن ارائه داده اند . قرآن نیز مطالب متعدّد و مختلفی در این زمینه بیان کرده است،ولی متأسفانه مسلمانان از درک و فهم حقیقت آنها بی اطلاع هستند.

ان شاء ا... که ما در صدد کشف این علوم پنهان در قرآن باشیم.

فصل اول:

منشاء و خلقت انسان در قرآن

آفرینش انسان از خاک
با بررسی و آیات در می یابیم که قرآن در بعضی از آیات خلقت حضرت آدم (ع) رااز خاک می داند و در بعضی دیگر خلقت تمامی بشر را نیز ازخاک می داند. برای مثال خداوند در سوره سجده آیه 6 می فرماید: «و بدء خلق الانسان من طین؛ آفرینش انسان را از گل آغاز کرد».
بدیهی است آیه فوق[1] اشاره به آفرینش حضرت آدم (ع) دارد نه همه انسان. اما در آیات دیگر خلقت تمامی انسان ها را از خاک می داند «و لقد خلقنا الانسان من شلالة من طین.[2]
و به یقین انسان را از چکیده ای از گل آفریدیم.
نکته ای که می توان به آن اشاره کرد آن است که در بعضی از آیات از خلقت انسان ها با عنوان «تراب»[3] یاد شده و در برخی دیگر، «طین» بیان شده است.

واژه «طین و تراب» در لغت: 
واژه «طین» به معنی «خاک مخلوط با آب یا خاک مرطوب» است. از آیه «انا خلقناکم من طین لارب؛[4] ما آن ها را از گل چسبنده آفریدیم» استفاده می شود که «طین» از مخلوط آب و گل است که حالت چسبندگی دارد. و در قرآن درباره خلقت انسان 8 مرتبه آن هم به صورت نکره آمده است یعنی: گل مخصوص.
واژه «تراب به معنی خاک» است و هم چنین به معنی «مسکنة و خضوع» آمده است و ترب الرجل یعنی فقیر شد (از شدت فقر خاک نشین شد) و 6 بار در خلقت انسان از تراب آن هم به صورت نکره استفاده شد.[5]
آفرینش انسان از آب
یکی از مطالب شگفت انگیز قرآن این است که خلقت موجودات زنده حتی انسان را از «آب» می داند و در بعضی از آیات آب به صورت مطلق آمده است مانند:
«
و جعلنا من الماء کل شی حی؛[6] و هر چیز زنده ای را از آب پدید آوردیم»
و در بعضی دیگر به خلقت انسان از مطلق آب اشاره می کند. مانند:
«
و هو الذی خلق من الماء بشراً فجعله نسباً و محمراً[7]؛واوست کسی که ازآب بشری آفرید و اورا نسبی ودامادی قرار داد»
و در آیات دیگر از آب با صفت خاص اشاره کرده است. مانند:
«
من سلاله من ماء مهین[8]؛ از چکیده آب پست» «و من ماء دافق[9]؛ از آب جهنده»

خلقت انسان از آب، چگونه است؟
درباره خلقت انسان از آب، در میان دانشمندان دو دیدگاه وجود دارد.
دیدگاه اول: منظور از خلقت انسان از آب این است که آب بیشترین ماده تشکیل دهند. بدن انسان است و حتی حیات همه موجودات ـ اعم از گیاهان و حیوانات ـ به آب بستگی دارد. و آفرینش حضرت آدم نیز از «طین»؛ (مخلوطی از آب و گل) بوده است.
به طور خلاصه می توان گفت: دو سوم بدن انسان را آب تشکیل می دهد و اگر انسان 20 درصد آب بدن خود رااز دست بدهد؛ دوباره سلامتی خود را با نخواهد یافت و آب و کربن قریب به 98 درصد جسم موجود زنده را تشکیل می دهد.[10] در نتیجه آیاتی که اشاره دارد که انسان از آب خلق شده است یعنی حیات انسان به آب بستگی دارد.
دیدگاه دوم: مقصود از خلقت انسان از آب این است که انسان از منی و نطفه خلق شده است شاهد به آن آیه «فجعله نسبا و صهراً[11]ً؛ او را نسبی و دامادی قرار داد» «ثمّ جعل نسلة من سلالة من ماء مهین[12]؛ جعل در اینجا به معنی آفرینش و نسل به معنی فرزندان و نوه ها در تمام مراحل است و «سلاله» در اصل به معنی عصاره و فشرده خالص هر چیز است و منظور از آن در اینجا نطفه آدمی است که در حقیقت عصاره کل وجود او می باشد.[13]
در نتیجه می توان گفت: آیاتی که به صورت مطلق خلقت انسان را از آب می داند: با دیدگاه اول مطابقت دارد و علم نیزانگشت صحت بر آن می گذارد و آیاتی که با قرینه و یا با صفت خاصی که نضان از آب منی و نطفه دارد. بیانگر آن است که خلقت انسان از آب منی است.

نطفه منشاء پیدایش انسان
قرآن در تعیین مراحل خلقت انسان، نطفه را یکی از منشاء خلقت انسان می‌داند. برای آشنایی با نطفه لازم است با آیات و تفسیر و لغت مراجعه و با علم تجربی نیز تطبیق داده شود.

نطفه در قرآن و در نگاه صاحب‌نظران
کلمه «النطفه» (با الف و لام) یک مرتبه در قرآن بیان شده است: «ثم خلقنا النطفه»[14] و کلمه «نطفه» (بدون الف و لام، نکره) 11 مرتبه در قرآن آمده است. و از این موارد بعضی به مطلق نطفه و در برخی به مخلوطی از نطفه زن و مرد و در آیاتی دیگر به نطفه‌ای از جنس منی اشاره کرده است.
 الف: مطلق نطفه: «خلق الانسان من نطفة فاذا هو خصیم مبین؛[15] انسان را از نطفه‌ای آفریده است آن گاه ستیزه‌جویی آشکار است.» «فانا خلقناکم من تراب ثم من نطفة ثم من علقه»[16] ما شما را از خاک آفریدیم سپس از نطفه، سپس از علقه»دو آیه فوق بیان‌گر آن است که جنس انسان از نطفه است طبیعتاً انسان از مرد تنها یا زن تنها خلق نشده بلکه از مجموع دو نطفه زن و مرد به وجود آمده است.
«
ثم جعلناه نطفة فی قرار مکین؛[17] سپس او را به صورت نطفه‌ای در جایگاهی استوار قرار دادیم
مفسرین[18] «قرار مکین» را به رحم زن تصریح کرده‌اند و روشن است نطفه در رحم زن مخلوط شده‌ی اسپرم مرد و اوول زن است. تعبیر از رحم به قرار مکین اشاره تفسیر به موقعیت خاص رحم در بدن انسان است. در واقع در محفوظ‌ترین نقطه بدن که از هر طرف کاملاً تحت حفاظت قرار گرفته، ستون فقرات و دنده‌ها از یک سو، استخوان نیرومند لگن خاسره از سوی دیگر، پوشش‌های متعدد شکم از سوی سرم، حفاظتی که از سوی دست‌ها به عمل می‌آید از سوی چهارم، همگی شواهد این قرارگاه امن و امان است.[19]
«
من نطفة خلقه فقدره؛[20] از نطفه‌ای خلقش کرد و اندازه‌ی مقررش بخشید
در نتیجه آیاتی که به صورت مطلق، نطفه را آورده می‌توان آن را شامل مرد و زن معنا کرد.
 ب. نطفه از جنس منی: «من نطفة اذا تمنی؛[21] از نطفه‌ای چون فرو ریخته شود
با توجه به اینکه منی در لغت به ماء الرجل معنا شده و آیه فوق نیز نطفه را از جنس منی می‌داند می‌توان آن را قرینه نطفه به حساب آورد که نطفه در این آیه، منی مرد است. هر چند دکتر عدنان شریف[22] قائل است که نطفه در آیه 37 سوره قیامه،‌ الم یک نطفة‌ من یمنی ... فجعل منه الزوجین الذکر و الانثی، نیز شامل زن و مرد می‌باشد. به سبب اینکه ضمیر منه را به منی بر می‌گرداند. و ترجمه آَیه این است «آیا او (انسان) نطفه‌ای از منی که در رحم ریخته می‌شود، نبود؟ ... و از او (منی) دو زوج مرد و زن آفرید
 ج. نطفه مخلوط: «انا خلقنا الانسان من نطفة امشاج نبتلیه؛[23] ما انسان را از نطفه‌ای آمیخته آفریدیم
مَشَج، مِشَج، مشیج، امشاج به معنای آمیخته و درهم آمده و نطفه امشاج یعنی آب مرد آمیخته به آب زن و خون آن است.[24] مفسران درباره این آیه احتمالات مختلفی ذکر کرده‌اند ما در اینجا چند احتمال را یادآوری می‌کنیم:
آیت الله مکارم شیرازی درباره آیه فوق (نطفة امشاج) احتمالات زیر را مطرح می‌کند:
1.
ترکیب نطفه مرد (اسپرم) و نطفه زن (اوول). احادیث زیادی در این باره نقل شده است؛
2.
استعدادهای مختلف در نطفه از نظر عامل وراثت؛
3.
اختلاط مواد مختلف ترکیبی نطفه؛
4.
اختلاط همه این‌ها با همدیگر.
ایشان احتمال چهارم را مناسب و جامع می‌دانند.
علامه طباطبایی(ره) بعد از بیان لغوی نطفه می‌فرماید: وصف امشاج (مخلوط) برای نطفه یا به اعتبار اجزاء نطفه است که مختلف است و یا به اعتبار اختلاط آب مرد و زن است. و ابتلاء (که در آیه آمده «نبتلیه») به معنی تبدیل حالات چیزی از حالی به حالی و از صورتی به صورتی است مثل تغییر حالت طلا در کوره و مقصود از ابتلاء خداوند به خلقت انسان از نطفه، همان است که در آیات دیگر بیان شده که نطفه را علقه و علقه را مضغه و ... می‌کند.[25]

صاحب مجمع البیان، علاوه بر ذکر احتمالات فوق درباره امشاج، احتمالاتی مانند: آمیخته شدن رنگ‌های نطفه زن و مرد، مخلوطی از رگها، مخلوطی از طبایع، مخلوط با خون حیض و... را ذکر کرده است.[26]
دکتر پاک‌نژاد، امشاج را مخلوطی از نطفه زن و مرد می‌داند و می‌گوید: نطفه زن و مرد برای مخلوط شدن و انسان درست کردن به بلایا و دگرگونی‌ها دچار می‌شوند (نصف شدن کروموزم‌ها و سلول‌ها...)[27]
در نتیجه می‌توان گفت: اکثر صاحب‌نظران کنونی[28] معتقدند که امشاج به معنای مخلوط شدن نطفه مرد و زن است و طبیعتاً به واسطه این آمیختگی، صفات پدر و مادر که به واسطه 46 عامل وراثت و هر عامل بین ده هزار تا صد هزار علامت و اطلاعات مخصوص، عناصر انسان که متراکم است، آمیختگی رنگ‌های نطفه، و... چنانچه در تفسیر نمونه بیان شده که تمامی این احتمالات جامع و مناسب است به سبب اینکه همه آن‌ها در نطفه اجتماع شده است.

 

 

   


نظرات()   

سیناپس

 

http://77epqa.bay.livefilestore.com/y1pDtDbj_y1G0BVccVl3cofOWt2NnwjbAkUJeuO5TsNpFMbv9G9OqlUhf_WF7xxK047EKJABW8wFApc-5V70_loYTmWlmay_ez7/kahrizak.png?psid=1